โฟมคืออะไร? EPS กับ PSP ต่างกันอย่างไร

โฟมคืออะไร? โฟมที่เราใช้กันทั่วไปคือพลาสติกโพลีสไตรีน (Polystyrene: PS) ที่ถูกทำให้ขยายตัว เนื้อโฟมจึงเป็นอากาศถึง 95–98% และเป็นเนื้อพลาสติกเพียง 2–5% แบ่งได้เป็น 2 ประเภทหลัก คือ โฟม EPS ที่ใช้ทำโฟมก้อน โฟมแผ่น และบรรจุภัณฑ์ และ โฟม PSP ที่ใช้ทำถาดและกล่องใส่อาหาร

โฟมคืออะไร: โฟม EPS กับโฟม PSP ต่างกันอย่างไร

กระบวนการผลิตโฟม EPS

1. เม็ดพลาสติก EPS — เม็ดพลาสติก PS ที่มีก๊าซเพนเทนอยู่ภายใน
2. ขยายตัวด้วยไอน้ำ — เมื่อได้รับความร้อนจากไอน้ำ เม็ดพลาสติกจะขยายตัวกลายเป็นเม็ดโฟมสีขาว
3. ขึ้นรูป — อัดเข้าแม่พิมพ์ตามรูปทรงที่ต้องการ หรืออัดเป็นโฟมก้อนสี่เหลี่ยม
4. แปรรูป — ตัดโฟมก้อนเป็นโฟมแผ่นตามระดับความหนาที่ต้องการ

โฟมใช้สาร CFC หรือไม่

โฟม EPS ไม่เคยใช้สาร CFC ในการผลิต ตั้งแต่บริษัท BASF ของเยอรมนีผลิตโฟม EPS เป็นครั้งแรกในปี 1952 สารที่ทำให้โฟม EPS ขยายตัวคือก๊าซเพนเทน ซึ่งไม่มีคลอรีน ส่วนสาร CFC (Chlorofluorocarbons) เป็นสารประกอบของคลอรีน ฟลูออรีน และคาร์บอน ซึ่งมีจุดระเหยต่ำจึงกักเก็บไว้ในเม็ดวัตถุดิบได้ยาก

โฟม PSP ในช่วงแรกเคยใช้สาร CFC แต่เมื่อทั่วโลกลดการใช้ CFC ทั้งในอุตสาหกรรมพลาสติกและเครื่องทำความเย็น ผู้ผลิตโฟม PSP จึงเปลี่ยนมาใช้ก๊าซบิวเทน ซึ่งก็คือก๊าซหุงต้มที่ใช้ในบ้านเรือน

ทั้งก๊าซเพนเทนและก๊าซบิวเทนเป็นสารประกอบไฮโดรคาร์บอนเช่นเดียวกับพลาสติกโพลีสไตรีน อยู่ในตระกูลเดียวกับก๊าซมีเทน อีเทน และโพรเพน

โฟมรีไซเคิลได้ไหม

รีไซเคิลได้ เพราะทั้งโฟม EPS และ PSP เป็นพลาสติกโพลีสไตรีนชนิดเทอร์โมพลาสติก (Thermoplastics) จึงนำกลับมาเป็นพลาสติกโพลีสไตรีนได้อีก ขั้นตอนเริ่มจากบดเศษโฟมให้เล็กลง แล้วนำไปหลอมหรืออัด

• หลอมด้วยสกรูความร้อน (Screw Extrusion) ที่อุณหภูมิสูงกว่าจุดหลอมเหลว
• อัดด้วยใบมีดระบบ Agglomeration ใช้ความร้อนจากแรงดันและแรงเสียดทาน ที่อุณหภูมิต่ำกว่าจุดหลอมเหลวของพลาสติก

พลาสติก PS ที่ได้จากการรีไซเคิลนำไปผลิตสินค้าพลาสติกทั่วไปได้ เช่น ไม้บรรทัด กล่องดินสอ จานรองแก้ว ส่วนเศษโฟม EPS ที่บดแล้วยังนำไปผสมกับเม็ดโฟมใหม่เพื่อผลิตเป็นโฟมได้อีกครั้ง

โฟม EPS ที่ใช้แล้ว นำไปทำอะไรได้อีก

• ผสมดินสำหรับเพาะปลูก โฟมที่บดแล้วช่วยให้ดินร่วนซุย และอากาศในเนื้อโฟมเป็นประโยชน์ต่อรากพืช
• ผสมคอนกรีตสำหรับงานก่อสร้าง ช่วยลดน้ำหนักวัสดุ และช่วยรักษาอุณหภูมิของอาคาร เพราะโฟม EPS เป็นฉนวนและเบา
• ใช้เป็นเชื้อเพลิง เมื่อเผาที่อุณหภูมิสูงประมาณ 1,000 องศาเซลเซียส โฟมที่บดแล้วจะเผาไหม้โดยไม่ต้องเติมเชื้อเพลิงอื่น โฟม EPS 1 กิโลกรัมให้พลังงานเท่ากับน้ำมัน 1.2–1.4 ลิตร

ปริมาณของเสียจากการผลิตโฟม

ผู้ผลิตโฟมทั้ง EPS และ PSP นำเศษจากการผลิตกลับมาใช้ในกระบวนการผลิตได้ระดับหนึ่ง เพื่อลดต้นทุนวัตถุดิบและจัดการของเสีย และยังมีผู้รับซื้อเศษจากโรงงานไปรีไซเคิลเป็นพลาสติก PS เกรดต่ำ

การเก็บโฟมที่ใช้แล้วจากสาธารณะกลับมารีไซเคิลยังมีไม่มาก ส่วนหนึ่งเพราะหลายคนยังเข้าใจผิดว่าโฟมรีไซเคิลไม่ได้ และโฟม EPS มีขนาดใหญ่แต่น้ำหนักเบา ค่าขนส่งจึงสูงกว่าพลาสติกประเภทอื่น กลุ่มผู้ผลิตจึงเผยแพร่ข้อมูลที่ถูกต้อง และสร้างเครื่องอัดโฟมเพื่อลดขนาดโฟมก่อนส่งไปโรงงานรีไซเคิล

อุตสาหกรรมโฟมในประเทศไทย

อุตสาหกรรมโฟม PS ในไทยเริ่มเมื่อกว่า 50 ปีก่อน จากการผลิตโฟม EPS แบบก้อนสี่เหลี่ยม (Block Molding) สำหรับทำผนังห้องเย็น (Cold Storage Panel) ต่อมาราวปี พ.ศ. 2520 เริ่มใช้โฟม EPS เป็นบรรจุภัณฑ์เครื่องใช้ไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์เพื่อการส่งออก และขยายไปสู่งานก่อสร้าง อาคาร คอสะพาน และถนน

ผู้ผลิตโฟม EPS ส่วนใหญ่ตั้งอยู่ในกรุงเทพฯ และปริมณฑล · กลุ่มบริษัทโปลิโฟมเป็นหนึ่งในผู้ผลิตโฟม EPS ของไทย ผลิตทั้งเม็ดโฟม โฟมก้อนและโฟมแผ่น กล่องโฟม และโฟมก่อสร้าง

ข้อมูลเพิ่มเติม: Expanded Polystyrene (EPS) Foam Insulation — SpecialChem

คำถามที่พบบ่อย

โฟม EPS คืออะไร?

โฟม EPS คือเม็ดพลาสติก PS ที่ใช้ก๊าซเพนเทนทำให้ขยายตัวเมื่อได้รับความร้อนจากไอน้ำ กลายเป็นเม็ดโฟมสีขาว แล้วนำไปอัดตามแม่พิมพ์หรืออัดเป็นโฟมก้อนแล้วตัดเป็นโฟมแผ่น

โฟมใช้สาร CFC หรือไม่?

โฟม EPS ไม่เคยใช้สาร CFC ตั้งแต่เริ่มผลิตในปี 1952 เพราะใช้ก๊าซเพนเทนซึ่งไม่มีคลอรีน ส่วนโฟม PSP เปลี่ยนมาใช้ก๊าซบิวเทนแทน

โฟมรีไซเคิลได้ไหม?

ได้ โฟม EPS และ PSP เป็นพลาสติกโพลีสไตรีนชนิดเทอร์โมพลาสติก บดแล้วหลอมหรืออัดกลับเป็นพลาสติก PS ได้ และเศษโฟม EPS ที่บดแล้วยังผสมกับเม็ดโฟมใหม่เพื่อผลิตโฟมได้อีก

โฟม EPS กับโฟม PSP ต่างกันอย่างไร?

โฟม EPS ขยายตัวด้วยไอน้ำและก๊าซเพนเทน ใช้ทำโฟมก้อน โฟมแผ่น และบรรจุภัณฑ์ ส่วนโฟม PSP ขยายตัวด้วยสกรูความร้อนและก๊าซบิวเทน ฉีดเป็นแผ่นแล้วขึ้นรูปเป็นถาดหรือกล่องใส่อาหาร