โฟม EPS กับสิ่งแวดล้อม ถูกเข้าใจผิดมานานว่ามีสาร CFC และรีไซเคิลไม่ได้ จนกลายเป็นภาพลักษณ์ด้านลบ ทั้งที่ความจริงแล้วโฟมโพลีสไตรีนไม่เคยใช้สาร CFC ในการผลิตเลยตั้งแต่ถูกคิดค้นขึ้นครั้งแรกของโลก และยังนำกลับมารีไซเคิลเป็นพลาสติกใหม่ได้อีกด้วย
โฟม EPS กับสิ่งแวดล้อม มีสาร CFC จริงหรือ
CFC (Chlorofluorocarbons) คือสารประกอบของคลอรีน ฟลูออรีน และคาร์บอน ซึ่งมีองค์ประกอบต่างจากโพลีสไตรีนที่เป็นสารประกอบไฮโดรคาร์บอนโดยสิ้นเชิง อีกทั้ง CFC มีจุดระเหยต่ำ จึงยากที่จะกักเก็บไว้ในเม็ดพลาสติกได้ นับตั้งแต่บริษัท BASF ของเยอรมนีคิดค้นโฟมโพลีสไตรีน (EPS) ขึ้นเป็นครั้งแรกของโลกเมื่อราว ค.ศ. 1949 หรือกว่า 60 ปีก่อน กระบวนการผลิตเม็ดโฟม โฟมก้อน และโฟมแผ่นชนิดนี้จึงไม่เคยใช้สาร CFC เลยแม้แต่ครั้งเดียว
ถ้าไม่ใช่ CFC แล้วอะไรทำให้เม็ดโฟมขยายตัว
การจะทำให้เนื้อพลาสติกขยายตัวได้ต้องอาศัยสารที่เรียกว่า Blowing Agent ซึ่งสารที่ใช้ในการผลิต EPS คือก๊าซเพนเทน (Pentane) สารประกอบไฮโดรคาร์บอนตระกูลเดียวกับก๊าซหุงต้มที่ใช้กันอยู่ในครัวเรือน เมื่อเม็ดวัตถุดิบ EPS ได้รับความร้อนจากไอน้ำ ก๊าซเพนเทนที่แทรกอยู่ภายในจะทำให้เม็ดพลาสติกแข็ง ๆ เล็ก ๆ ฟูขึ้นกลายเป็นเม็ดโฟม และเมื่อกระบวนการผลิตเสร็จสิ้น ก๊าซเพนเทนก็จะระเหยสลายตัวไปเองตามธรรมชาติในอากาศ ส่วนโฟมโพลีเอทิลีนและโพลีโพรพิลีนนั้นใช้อากาศเป็น Blowing Agent แทน
โฟมย่อยสลายยาก แต่รีไซเคิลได้
เนื่องจากโฟมทำมาจากพลาสติก จึงต้องใช้เวลานานในการย่อยสลายตามธรรมชาติ แต่จะใช้เวลานานถึงหลักร้อยปีตามที่หลายคนเข้าใจหรือไม่นั้น ยังไม่มีใครพิสูจน์ได้แน่ชัด เพราะโฟมเพิ่งถือกำเนิดขึ้นมาได้เพียงราว 60 ปีเท่านั้น สิ่งที่พิสูจน์ได้จริงคือโฟมสามารถรีไซเคิลได้เหมือนพลาสติกทั่วไป ด้วยการบดเศษโฟมและหลอมกลับมาเป็นเม็ดพลาสติกที่ไม่มี Blowing Agent เหลืออยู่ เพื่อนำกลับมาใช้ผลิตผลิตภัณฑ์พลาสติกทั่วไปได้อีกครั้ง
ทำไมยังไม่ค่อยเห็นจุดรับซื้อโฟมใช้แล้วจากบ้านเรือน
ในทางปฏิบัติ เนื่องจากโฟมมีขนาดใหญ่แต่น้ำหนักเบา ต้นทุนในการจัดเก็บและขนส่งโฟมใช้แล้วจากแหล่งสาธารณะจึงสูงกว่าพลาสติกประเภทอื่น จึงไม่ค่อยเห็นกระบวนการรับซื้อเศษโฟมเหมือนที่มีการรับซื้อเศษพลาสติกทั่วไป ทำให้การรีไซเคิลโฟมในปัจจุบันแพร่หลายอยู่ในภาคอุตสาหกรรมมากกว่าระดับครัวเรือน
ใช้โฟมอย่างรู้เท่าทัน
เช่นเดียวกับวัสดุและทรัพยากรทุกชนิดที่มีทั้งคุณและโทษ ไม่มีสิ่งใดที่นำมาใช้แล้วจะไม่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมทั้งทางตรงและทางอ้อม สิ่งสำคัญที่สุดคือการรู้จักใช้โฟมเท่าที่จำเป็น และเลือกใช้ให้เหมาะสมกับประเภทงาน เช่น กล่องโฟม สำหรับบรรจุภัณฑ์ หรือโฟมอีพีเอสสำหรับงานฉนวนกันความร้อน ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญของการลดปริมาณขยะในปัจจุบัน
คำถามที่พบบ่อย
โฟม EPS มีสาร CFC หรือไม่
ไม่มี โฟม EPS ผลิตด้วยก๊าซเพนเทนมาตั้งแต่ BASF คิดค้นขึ้นครั้งแรกในโลกเมื่อราว ค.ศ. 1949 กระบวนการผลิตไม่เคยใช้สาร CFC เลย
ก๊าซอะไรทำให้เม็ดโฟม EPS ขยายตัว
ก๊าซเพนเทน (Pentane) ซึ่งเป็นสารประกอบไฮโดรคาร์บอนตระกูลเดียวกับก๊าซหุงต้ม เมื่อเม็ดวัตถุดิบได้รับความร้อนจากไอน้ำจะทำให้เม็ดพลาสติกขยายตัวเป็นเม็ดโฟม แล้วก๊าซเพนเทนก็ระเหยสลายไปในอากาศ
โฟมรีไซเคิลได้จริงหรือไม่
ได้ โดยการบดเศษโฟมและหลอมกลับมาเป็นเม็ดพลาสติกที่ไม่มี Blowing Agent เพื่อนำไปผลิตผลิตภัณฑ์พลาสติกทั่วไปได้อีกครั้ง
ทำไมจึงไม่ค่อยเห็นจุดรับซื้อโฟมใช้แล้วเหมือนพลาสติกทั่วไป
เพราะโฟมมีขนาดใหญ่แต่น้ำหนักเบา ทำให้ต้นทุนจัดเก็บและขนส่งจากแหล่งสาธารณะสูงกว่าพลาสติกประเภทอื่น การรีไซเคิลโฟมจึงแพร่หลายในภาคอุตสาหกรรมมากกว่าระดับครัวเรือน
โฟม EPS ถูกคิดค้นขึ้นครั้งแรกเมื่อไร
ราว ค.ศ. 1949 หรือกว่า 60 ปีก่อน โดยบริษัท BASF ประเทศเยอรมนี
